«سوئیت ۳۵» در واحد ۳ زندان قزلحصار کرج، بخشی که پیشتر عمدتاً برای نگهداری زندانیان در شرایط انفرادی، قرنطینه و پیش از اجرای حکم اعدام مورد استفاده قرار میگرفت، در ماههای اخیر به محل نگهداری شمار زیادی از بازداشتشدگان تبدیل شده است. گزارشهای دریافتی هرانا از تراکم جمعیت، محرومیت زندانیان از برخی حقوق، گزارشهایی از ضرب و شتم و نامناسب بودن شرایط نگهداری در این بخش حکایت دارد.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، افزایش شمار بازداشتها بهویژه پس از اعتراضات و تحولات ماههای اخیر، به انتقال گسترده بازداشتشدگان به «سوییت ۳۵» زندان قزلحصار کرج منجر شده است. گزارشهای دریافتی هرانا از زندانیان سابق، خانوادهها و منابع مطلع، از تراکم شدید جمعیت، محرومیت از حقوق اولیه، برخوردهای خشونتآمیز و شرایط نامناسب نگهداری در این بند حکایت دارد.
یک زندانی که بهتازگی از این بند آزاد شده، در گفتوگو با هرانا اظهار داشت: «پیش از این، سوییتها عمدتاً برای نگهداری محدود یا انفرادی پیش از اجرای حکم اعدام مورد استفاده قرار میگرفت، اما با افزایش بازداشتها، در برخی موارد بیش از ۱۰ نفر در سلولهایی با مساحت حدود ۱۲ متر مربع نگهداری میشدند؛ بهگونهای که زندانیان به سختی امکان استراحت داشتند.»
ساختار بند و شرایط نگهداری
بر اساس اطلاعات دریافتی، «سوییت ۳۵» از دو کریدور اصلی و فرعی تشکیل شده است. سلولهای کریدور اصلی حدود ۱۲ متر مربع مساحت دارند و به فضایی کوچک بهعنوان هواخوری متصل هستند. با این حال، به گفته منابع آگاه، استفاده از این فضا در برخی موارد تنها هفتهای یکبار امکانپذیر بوده است.
در مقابل، سلولهای کریدور فرعی که در میان زندانیان به «چاله» معروف است، از نظر ابعاد و امکانات در وضعیت نامناسبتری قرار دارند و برخی از آنها فاقد حداقل استانداردهای لازم برای نگهداری زندانیان توصیف شدهاند.
همچنین بررسیهای هرانا نشان میدهد سیستم تهویه بسیاری از سلولهای این بند با اختلال مواجه است. یک منبع مطلع در این خصوص به هرانا گفت: «هواکش تعداد زیادی از سلولها خراب است و با وجود دستور معاونت بهداشت و درمان زندان برای رسیدگی به این موضوع، مشکل همچنان پابرجاست.»
محرومیت از حقوق اولیه
گزارشهای دریافتی حاکی از آن است که بسیاری از زندانیان این بند از حقوقی همچون هواخوری، تماس تلفنی، ملاقات با خانواده و خرید از فروشگاه زندان محروم بودهاند.
یک زندانی سیاسی که اخیراً از زندان قزلحصار آزاد شده، به هرانا گفت: «در برخی مقاطع، هفتهها از هواخوری محروم بودیم و تماس تلفنی نیز یا بهطور کامل قطع میشد یا تنها برای چند دقیقه و تحت نظارت انجام میگرفت.»
یک زندانی سابق دیگر نیز با تأیید این اظهارات عنوان کرد: «در بهترین حالت، هفتهای یکبار و برای مدت کوتاهی امکان هواخوری فراهم میشد و آن هم به تصمیم افسران نگهبان بستگی داشت. بسیاری از زندانیان از ملاقات با خانواده نیز محروم بودند.»
به گفته منابع مطلع، شماری از زندانیانی که بدون صدور دستور قضایی از حقوقی مانند تماس تلفنی، ملاقات و دسترسی به خدمات آموزشی محروم شده بودند، نسبت به این محدودیتها اعتراض کردند. این افراد پس از اعتراض به سالنهای دیگر زندان منتقل شدند. با این حال، دهها زندانی دیگر همچنان در این بند نگهداری میشوند و کماکان با همین محدودیتها مواجه هستند.
گزارشها از خشونت و اقدامات تنبیهی
در کنار محدودیتهای اعمالشده، گزارشهایی از برخوردهای خشونتآمیز با زندانیان نیز به دست هرانا رسیده است. یک منبع مطلع در این خصوص گفت: «موارد متعددی از ضرب و شتم زندانیان گزارش شده و در برخی شیفتها شدت این برخوردها بیشتر بوده است.»
همچنین وکیل مدافع یک زندانی سیاسی که اخیراً با تودیع وثیقه بهصورت موقت آزاد شده، به هرانا گفت: «موکلم در طول دوران بازداشت بارها شاهد ضرب و شتم زندانیان با لوله بوده است. این موارد محدود به یک یا چند مورد خاص نبوده و بهصورت مستمر رخ میداده است.»
هرانا همچنین گزارشهایی درباره اعمال تنبیهاتی نظیر بستن زندانیان به میلههای کریدور، اقدامی که در میان زندانیان با عنوان «پارک کردن» شناخته میشود، دریافت کرده است.
نگرانیها درباره زندانیان محکوم به اعدام
بخشی از گزارشهای دریافتی به نگهداری زندانیان محکوم به اعدام در این بند اختصاص دارد. به گفته منابع آگاه، برخی از این زندانیان پیش از اجرای حکم در «سوییت ۳۵» نگهداری شده و انتقال آنان برای اجرای حکم در مواردی بهگونهای صورت گرفته که سایر زندانیان از آن مطلع شدهاند.
پدر یکی از زندانیان نگهداریشده در این بند به هرانا گفت: «در این مدت چندین نفر از همبندیهای پسرم برای اجرای حکم اعدام از بند خارج شدند. این موضوع تأثیر روانی سنگینی بر او و سایر زندانیان گذاشته بود.»
بیپاسخ ماندن اعتراضات زندانیان
بر اساس اطلاعات دریافتی، زندانیان این بند بارها نسبت به شرایط نگهداری خود اعتراض کردهاند، اما این اعتراضات عمدتاً بدون نتیجه مانده است.
یک زندانی سابق در این خصوص به هرانا گفت: «در طول مدت نگهداری، هیچیک از مسئولان ارشد زندان برای بررسی وضعیت به این بند مراجعه نکردند و پیگیریهای انجامشده از طریق افسران نگهبان نیز نتیجهای در پی نداشت.»
مشکلات پس از آزادی
در کنار شرایط دوران بازداشت، گزارشهایی نیز درباره عدم بازگرداندن اموال شخصی برخی بازداشتشدگان پس از آزادی به دست هرانا رسیده است. به گفته منابع مطلع، وسایلی از جمله تلفن همراه، مدارک هویتی، کارتهای بانکی و حتی وسایل نقلیه برخی افراد پس از آزادی به آنان تحویل داده نشده است.
خانواده یکی از بازداشتشدگان در این خصوص به هرانا گفت: «با وجود پیگیریهای مکرر، هنوز وسایل ضبطشده به ما تحویل داده نشده و پاسخ روشنی نیز دریافت نکردهایم.»
بر اساس این گزارشها، این مسئله بهویژه در مورد بازداشتشدگان ماههای اخیر بهصورت گستردهتری مطرح شده و به یکی از مشکلات آنان پس از آزادی تبدیل شده است.
روایتهای متناقض از وضعیت قزلحصار
طرح این موارد در حالی است که خبرگزاری میزان، مرکز رسانه قوه قضاییه، اخیراً در گزارشی ادعاهای مطرحشده درباره وضعیت زندان قزلحصار را «غیرواقعی» خوانده و اعلام کرده بود که این ندامتگاه مطابق آییننامههای مربوطه اداره میشود و زندانیان از خدمات رفاهی، درمانی و بهداشتی برخوردار هستند.
با این حال، گزارشهای دریافتی هرانا از منابع مختلف، از جمله زندانیان سابق، خانواده زندانیان و افراد مطلع، تصویری متفاوت از وضعیت نگهداری زندانیان در برخی واحدهای این زندان، از جمله «سوییت ۳۵»، ارائه میدهد.