روایتها و اسنادی که ایراناینترنشنال دریافت و بررسی کرده است، نشان میدهند نیروهای سرکوب حکومت در جریان انقلاب ملی دیماه ۱۴۰۴ در استان البرز، از اماکن فرهنگی از جمله سینما و کتابخانهها برای شلیک به مردم و کشتار معترضان استفاده کردند.
اظهارات شاهدان عینی، اسناد تصویری راستیآزماییشده و دادههای گردآوریشده از شهرستانهای فردیس، ساوجبلاغ، اشتهارد و نظرآباد، ابعاد پنهان و سیستماتیک سرکوب مرگبار اعتراضات دیماه در استان البرز را آشکار میکند.
فجایع هوناک رخداده در جریان این کشتار و سرکوب، حاکی از رگبار کور در معابر عمومی و کودککشی تا یورش به مراکز درمانی برای زدن تیر خلاص به مجروحان، انباشت اجساد دستوپابسته و انتقال تحقیرآمیز آنها با ماشینهای حمل زباله است.
«جغرافیای انقلاب ملی ایرانیان» در ایران اینترنشنال در نهم مردادماه به شیوههای سرکوب در همین مناطق پرداخت.
بهدلیل قطع ارتباطات و نبود امکان دسترسی آزاد خبرنگاران و نهادهای مستقل به مناطق بحرانزده، تایید مستقل و همزمان تمام جزییات و آمارهای مطرحشده با محدودیت مواجه است و چنین مواردی بر اساس روایت شاهدان یا منابع محلی نقل شدهاند.
شلیک مستقیم از مقرهای نظامی و اداری
هشتگرد، مرکز شهرستان ساوجبلاغ، یکی از کانونهای اصلی سرکوب بوده است.
شاهدان میگویند نیروهای وابسته به گردان «امام حسین» در محدوده بلوار مدرس جنوبی، خیابان مصلی و محله فردوسی (ترکآباد)، کلاشنیکف، ژ۳ و تیربار دوشکا به کار گرفتند.
مجموعه اداری ساوجبلاغ شامل فرمانداری و ستاد فرماندهی انتظامی در نزدیکی یکدیگر واقع شدهاند و بهگفته منابع محلی، بخشی از تیراندازیها از همین محدوده انجام شد.
ثنا توسنگی، دانشآموز ۱۲ ساله ساکن هشتگرد، از قربانیان این سرکوب بود که بر اثر شلیک مستقیم در ۱۹ دی جان باخت.
شاهدان محلی میگویند او در محدوده اداری شهر هدف دو گلوله قرار گرفت که به کمر و سرش اصابت کرد.
در بخش دیگری از شهر، شاهدان از استقرار تیراندازان بر فراز فرمانداری و پاساژ میلاد نور خبر دادهاند.
در مشکیندشت، نیروهای یگان ویژه با بلندگو در محلهها از عادیبودن اوضاع میگفتند اما پس از بیرون آمدن مردم از خانهها، تیراندازی به سوی آنان را آغاز میکردند.
در شهر اشتهارد، تیراندازیها در محدوده کلانتری ۱۱ مرکزی و ساختمان فرمانداری رخ داده است.
شاهدان میگویند با افزایش شمار قربانیان، کامیونی حامل پیکرها به آرامستان نیمهمتروک «بهشت علی» در بخش پلنگآباد منتقل و اجساد (دستهجمعی) در قطعه یک آن تخلیه شدند.
در نظرآباد، شاهدان از تخریب پلهای ورودی کوچههای خیابان الغدیر شمالی با جرثقیل خبر دادهاند؛ اقدامی که رفتوآمد میان خیابان اصلی، معابر فرعی و مراکز درمانی را دشوار کرد.
-
استفاده از مساجد و آمبولانسها برای سرکوب معترضان انقلاب ملی در کرج
فردیس؛ تغییر کاربری اماکن فرهنگی به پایگاههای شلیک
در شهر فردیس، کتابخانه عمومی علامه امینی در کانال غربی به محل نگهداری مهمات و استقرار نیروها تبدیل شد. مدارس و مساجد میان میدان دوم تا چهارم و محدوده سهراه حافظیه نیز محل تجمع نیروهای مسلح بودند.
مهمترین گزارشها به سینما فردیس در فلکه پنجم مربوط است که ساختمان پلیس راهور نیز در پشت آن قرار دارد. به گفته شاهدان، نیروهای امنیتی از ۱۸ دیماه در ساختمان پلیس راهور مستقر شدند. آنها با پرتاب گاز اشکآور، بمب صوتی و شلیک گلوله جنگی به معترضان حمله کردند.
در شامگاه ۱۹ دیماه، تیراندازان بر پشتبام سینما و ساختمانهای اطراف مستقر شدند و به سوی جمعیت آتش گشودند.
یکی از شاهدان میگوید نیروها از حدود ساعت ۱۰ شب بدون هدفگیری مشخص رگبار میبستند.
او مردان سالخوردهای را دیده که با ظرفهای غذای خود در سر کوچهها، هدف تیر جنگی یا ساچمه قرار گرفته بودند.
چند منبع میگویند پس از تیراندازیها، پیکرها دو روز در فضای داخلی سینما نگهداری و سپس منتقل شدند، در حالی که ماموران مردم را وادار میکردند تصاویر ضبطشده را پاک کنند.
«جغرافیای انقلاب ملی ایرانیان» به بررسی روایتهای اعتراضات دی ۱۴۰۴ در استانهای ایران میپردازد. در ادامه بررسی کشتار در استان البرز، شلیک به مردم از بالای سینما فردیس و حمله ماموران به بیمارستانها روایت میشود.
فرزاد فتاحی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال گزارش میدهد.
بحران مراکز درمانی؛ ممانعت از درمان و شلیک به مجروحان
بخش دیگری از گزارشها به اعمال کنترل امنیتی بر مراکز درمانی فردیس مربوط است.
در درمانگاه شبانهروزی بهآفرین، ظرفیت سردخانه خیلی زود تکمیل شده و در درمانگاه دکتر خالقی نیز نیروهای امنیتی وارد شده، شماری از کارکنان و زخمیها را بازداشت کردهاند و به برخی مجروحان زنده، تیر خلاص زدهاند. برخی شاهدان از سرقت طلا و وسایل شخصی زنان مجروح یا کشتهشده به دست ماموران حکومت روایت کردند.
یکی از ساکنان میگوید زیرزمین این درمانگاه پر از پیکر شده بود.
بنا بر روایتها، درمانگاه شبانهروزی دکتر پازندی از پذیرش شماری از مجروحان خودداری کرد.
تیم راستیآزمایی ایراناینترنشنال با بررسی نشانههای بصری و صوتی، و تطبیق معماری یک ساختمان در ویدیوهای دریافتی، محل ضبط برخی از تصاویرتکاندهنده را بخش دندانپزشکی درمانگاه شبانهروزی رسالت در محدوده میدان پنجم فردیس شناسایی کرده است.
در این تصاویر پیکر کشتهشدگانی دیده میشود که بدون انجام مراحل درمانی، دستوپای شماری از آنان را بستهاند. پیکرهای بیجان اعضای یک خانواده سهنفره نیز در میان قربانیان بود.
ارعاب عمومی؛ رهاسازی پیکرها در معابر و تخلیه با ماشین زباله
چند شاهد میگویند ماموران لباسشخصی با خودروهای بدون پلاک در محدوده سهراه حافظیه، پیکرها را دو به دو در ورودی کوچهها رها میکردند یا رانندگان عبوری را با تهدید اسلحه مجبور به حمل اجساد میکردند.
یکی از شاهدان میگوید هنگام تماس مردم با شهرداری، پاسخدهندهای با لحنی تحقیرآمیز اجساد را با زباله مقایسه کرد.
گزارشهای دیگری از تیراندازی از فراز اداره پست فلکه سوم حکایت دارد که پس از آن، خودروهای حمل زباله شهرداری برای انتقال پیکرها وارد خیابانها شدند.
ابعاد سیستماتیک سرکوب و ضرورت دادخواهی بینالمللی
روایتها و تصاویر اصالتسنجیشده گواهی میدهند خشونت عریان نظامی در استان البرز، بسیار فراتر از سرکوب یک اعتراض، هجوم سیستماتیک و سازمانیافته به بنیادیترین اصول حقوق بشر، حق حیات و کرامت انسانی شهروندان است.
این جنایت، مستندسازی دقیق ابعاد آن، تعقیب قضایی آمران و عاملان و درهمشکستن چرخه مصونیت، الزامی حقوقی و انسانی برای نهادهای بینالمللی و جامعه جهانی ایجاد میکند.